راهنماي غذايي در ماه مبارك رمضان:

 ماه رمضان ماه نیایش با خداست.بهتر است با استفاده از اصول تغذیه ای ، سلامت خود را تضمین کرده و با روزه داری صحیح از برکات این ماه پر فيض برخوردار شويم.

عادت تغذيه ای درست آن نيست که خود را از غذا خوردن محروم کنيم و يا يک نوع غذای خاص را بخوريم و غذاهايی را که دوست نداريم، مصرف نکنيم.

اولين و مهم ترين مورد در رژيم غذايی صحيح آن است که غذاهای متنوعی بخوريم. اين امر بسيار مهم است، زيرا غذاهای گوناگون، دارای مواد مغذی مختلفی می باشند که هر کدام از آن ها برای سلامتی بدن لازم هستند.

ميوه ها، سبزيجات ، غلات و حبوبات همه اين ها دارای کربوهيدرات پيچيده، فيبر، ويتامين، عناصر معدنی هستند و کم چرب و بدون کلسترول می باشند. گذشته از اين، کالری زيادی را برای بدن فراهم می آورند. بقيه انرژی را بايد از لبنيات کم چرب، گوشت بدون چربی، مرغ و ماهی به دست آوريد.

راهنمای داده شده در زير، سازنده رژيم غذايی می باشد.

براي مشاهده راهنما ، به ادامه مطلب رجوع شود.

« آنفلوآنزاي خوكي »

پيشگفتار

آنفلوانزاي جديد H1N1 كه به آنفلوانزاي خوكي معروف شده، نوع جديدي از ويروس آنفلوآنزاي تيپ A مي باشد كه در سال 2009 شيوع يافته است. ويروس آنفلوآنزا تيپ Aيكي از انواع پاراميكسوويروس ها است.

ويروس معمولي آنفلوانزاي خوكي كه در بدن خوك رشد يافته و سپس به انسان منتقل مي شود، عامل همه گيري آنفلوانزا در سالهاي 1918 و 1919 و پس از آن بوده است.

ويروس جديد آنفلوانزاي خوكي H1N1 داراي تركيب ژني جديد از ويروسهاي آنفلوانزاي معمولي خوك در آسيا و اروپا و ويروس آنفلوانزاي پرندگان و انسان بوده، دانشمندان آن را ويروس نوتركيب چهارگانه مي نامند.

سازمان بهداشت جهاني شيوع جهاني آنفلوانزاي H1N1را خطري بزرگ دانسته و وضعيت هشدار        مرحله 5 را اعلام نموده است (بالاترين مرحله هشدار قبل از وضعيت قرمز).

علائم ابتلا به آنفلوانزاي A نوع H1N1 مشابه ساير انواع آنفلوانزا و شامل تب، سرفه، گلو درد، درد بدن، سردرد، تب و لرز مي باشد. تعداد زيادي از بيماران مبتلا به اين ويروس اسهال و استفراغ نيز داشته اند.

گروههاي در معرض خطر بالاتر بروز عوارض بيماري عبارتند از:

-        كودكان كوچكتر از 5 سال و خصوصاً كودكان زير 2 سال

-        بالغين با سن بيش از 65 سال

-        افراد مبتلا به بيماريهاي مزمن ريوي (مثل آسم)، بيماريهاي قلبي- عروقي (بجز فشار خون)،          بيماريهاي كليوي و كبدي، خوني (مانند سيكل سل)، بيماريهاي نورولوژيك، بيماريهاي عصبي- عضلاني و بيماريهاي متابوليك مانند ديابت.

-        افراد چاق ضعف ايمني (به دليل مصرف داروهاي شيمي درماني، كورتون، سوء تغذيه و ابتلا به ايدز)

-        زنان باردار

-        افراد كمتر از 19 سال كه تحت درمان طولاني مدت با آسپرين قرار دارند.

-        افرادي كه در مراكز نگهداري مانند خانه سالمندان زندگي مي كنند.

روش انتقال ويروس H1N1 از انسان به انسان از طريق قطرات تنفسي منتشر شونده از راه سرفه و عطسه و در برخي موارد ناشي از دست زدن به اشياء آلوده به ويروس و سپس انتقال آن توسط دست به دهان يا بيني بوده است.

راهكارهاي تغذيه در پيشگيري و درمان

سرطان پروستات دومین سرطان معمول در میان مردان در جهان است. ایران با شیوع 1/5 از هر 100 هزار نفر مرد در ردیف کشور های با کمترین شیوع سرطان پروستات قرار دارد. در ایران میانگین سن ابتلا 5/13 ± 67 سال است که مشابه با دیگر نقاط جهان می باشد. عوامل رژیم غذایی نقش موثری بر سرطان پروستات در مراحل مختلف بیماری دارند. در ادامه به تأثیر رژیم غذایی در پیشرفت یا به تاخیر انداختن این بیماری خواهیم پرداخت.

چربی ها:  به طور کلی دریافت زیاد چربی رژیم غذایی رشد تومور سرطان پروستات را افزایش و دریافت کم چربی آن را کاهش می دهد. همچنین رژيم غذایی کم چرب و پر فیبر، به همراه مکمل یاری با 40 گرم پروتئین سویا در روز می تواند رشد سلول های سرطانی پروستات را مهار کند. از نظر نقش نوع چربی رژیم غذایی، مصرف اسید چرب امگا 3 در ماهی های چرب خطر سرطان پروستات را کاهش می دهد.

ویتامین E : تقریبا 17-15 درصد از مردان آمریکایی این ویتامین را به صورت مکمل مصرف می کنند. در یک مطالعه مصرف مکمل ویتامین E در مردان سیگاری خطر سرطان پروستات را تا 32 درصد و خطر مرگ ناشی از آن را تا 41 درصد کاهش داده است. ویتامین E از طریق اثرات آنتی اکسیدانی و آنتی پروستاگلاندینی خود موجب کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات می شود. نکته قابل توجه آن است که مردان 14-10 روز قبل از پرتودرمانی،  نمونه برداری (بیوپسی)  یا هر روش جراحی دیگری روی بافت پروستات باید از مصرف ویتامین E اجتناب ورزند. آووکادو، مغزها، کره بادام زمینی، تخم مرغ و لوبیای سویا از منابع خوب ویتامین E می باشند.

سلنیم: حدود 10-9 درصد مردان آمریکایی سلنیم را به صورت مکمل مصرف می کنند. سلنیم با اثرات تحریک کننده آپوپتوزیس[1](فرایند مرگ برنامه ریزی شده سلولها)، تنظیم سطوح هورمون های جنسی مردانه (آندروژن ها) و اثر ضد تکثیرسلولی خود با کاهش خطر ابتلا مرتبط است. غذاهای دریایی، قلوه، جگر، گوشت و ماکیان منابع غذایی عمده سلنیم هستند. 

روی: تقریبا 8-7 درصد مردان آمریکایی مکمل آن را مصرف می کنند. در سلولهای سرطانی پروستات سطوح روی کاهش می یابد. اما مصرف خوراکی آن نمی تواند این سطوح کاهش یافته را بهبود دهد. مکمل روی در مقادیر کمتر از 100 میلی گرم در روز مناسب است و دوزهای بیش از این خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می دهد. منابع عمده آن صدف (غنی ترین منبع)، جگر، غلات کامل، حبوبات (لوبیای خشک) و مغزها هستند.

ویتامین D: سطوح بالای ویتامین D در گردش خون اثر حفاظتی در برابر سرطان پروستات دارد. این ویتامین به دلیل داشتن اثرات ضد تکثیر و ضد متاستاز خود خطر ابتلا به این سرطان را کاهش می دهد. غنی ترین منبع ویتامین D روغن ماهی است. همچنین به مقدار کم و متغیری در کره، زرده تخم مرغ، خامه و جگر یافت می شود.

محصولات لبنی: لبنیات به علت داشتن سه ترکیب موجود درآن شامل کلسیم، چربی اشباع و مقدار كل چربی خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش می دهد. مصرف زیاد کلسیم چه از راه رژیم غذایی و چه مکمل های غذایی آن منجر به افزایش خطر ابتلا به سرطان پروستات می شود. کلسیم لبنیات احتمالا با کاهش سطوح ویتامین D، و چربی اشباع و مقدار چربی لبنیات با افزایش سطوح هورمون تستوسترون خطر ابتلا را افزایش میدهند.

گوشت قرمز : گوشت قرمز با کاهش PH خون (افزایش اسیدیته خون) به علت داشتن آمینو اسیدهای گوگرددار و کاهش تولید ویتامین D خطر ابتلا را افزایش می دهد.

تغذيه کودک پيش دبستاني و

راهکارهاي مناسب در برخورد با مشکلات غذا خوردن آنان

بد غذايي و عادات غذايي غلط در  كودكان

پيش دبستاني

بد غذايي از مشکلات تغذيه اي شايع در کودکان پيش دبستاني است و ميزان بروز آن در اين دوره بين 16% تا 70% مي باشد.

اکثر مشکلات تغذيه اي و بد غذايي ها، جزئي بوده و بر رشد و وزن گيري کودک اثري ندارد، اما ندرتاً ممکن است برخي از مشكلات تغذيه اي بسيار جدي و بر رشد کودک تاثير گذار باشد.

الف) مشکلات شايع تغذيه اي در کودکان پيش دبستاني:

مشکل: کودک از خوردن گوشت امتناع مي کند.

راه حل: - قطعات کوچکي از گوشت قرمز يا گوشت سفيد را که آبدار است به کودک عرضه نماييد.

- گوشت را همراه با غذاهايي نظير ماکاروني، سوپ و غذاهاي مورد علاقه كودك به اوبدهيد.

مشکل:کودک به اندازه کافي شير نمي نوشد.

راه حل: به او ماست و پنير بدهيد.

- پنير را در طبخ غذاها يي مانند ماکاروني، لازانيا و غيره و شير را  در تهيه دسر و شيريني استفاده نماييد.

مشکل: كودك از خوردن سبزي و ميوه امتناع مي کند

راه حل:

- اگر کودک از خوردن سبزي اجتناب کرد بجاي سبزي به او ميوه بدهيد و بالعکس.

- سبزي ها را به نحوي طبخ کنيد که آبدار باشند و بيش از حد پخته نشوند و قطعات مناسب سبزي را که بخارپز شده اند يا در صورت مناسب بودن سن و شرايط کودک، خام هستند به او عرضه کنيد.

- اجازه دهيد آنها را با استفاده از دست هاي خود بردارد و بخورد.

- از سس يا ماست به همراه سبزي ها استفاده کنيد

 مشکل: کودک بيش از حد شيريني مي خورد.

راه حل: خريد و تهيه شيريني در خانه محدود شود،

- از شيريني به عنوان پاداش و جايزه استفاده نشود.

- مواد غذايي شيرين را به جاي ميان وعده، به همراه غذاي اصلي بکار بريد تا خطر پوسيدگي دندان کمتر شود.

- در صورت پخت شيريني در منزل، ميزان شکر را نصف کنيد.

- با مسئولان مراکز پيش دبستاني براي کم کردن عرضه شيريني در اين مراکز صحبت کنيد.

ب) اصلاح و درمان بد غذايي و مشکلات

تغذيه اي:

1) والدين اين دسته از کودکان نياز به حمايت و آموزش دارند و بايد به آنان ياد داده شود که چگونه مي توانند به بهترين نحو کودک خود را تشويق به خوردن غذا و لذت بردن از آن کنند.

2) در صورتيکه رشدکودک مطلوب و هيچ علت فيزيو لوژيکي براي کاهش اشتهاي او وجود نداشته باشد بايد نيازهاي تغذيه اي و الگوهاي رفتاري طبيعي کودک را براي والدين شرح داد و به آنان اطمينان خاطر داد که کودک آنها از اين بدغذايي ها صدمه اي نخواهد ديد.

3) تشويق کودک و فراهم کردن اوقاتي شاد در زمان صرف غذا کليد اصلي حل مشکل است.

4) غذا خوردن کودک همراه با ساير افراد خانواده.

5) دعوت کردن از يکي از دوستان کودک براي صرف ميان وعده ها و يا گاهي صرف غذا در هواي آزاد نيز مي تواند مفيد باشد.

6) معرفي غذاهاي جديد به کودک، غذاها با رنگ، طعم و مزه جديد ارائه شود.

7) غذاهايي جذاب و چشمگير، غذاهايي با رنگها ي روشن و جذاب که توجه کودک را جلب کند.

رژيم غذايي مناسب کودکان پيش دبستاني و راهکارهايي براي تغذيه صحيح

در رژيم غذايي کودکان پيش دبستاني بايد همه گروههاي غذايي وجود داشته باشد و از انواع مختلف مواد غذايي كه کودک آنها را مي پذيرد استفاده نمود.

گروههاي غذايي عبارتند از:

1) شير و فرآورده هاي لبني مانند : شير، دوغ، ماست و غيره که حدود دو سوم کلسيم و يک سوم پروتئين دريافتي کودک را تشکيل مي دهند. کودک بايد تشويق شود روزانه حداقل 300سي سي از فرآورده هاي لبني استفاده نمايد.

 ۲) گروه گوشت و جانشين هاي آن مانند: گوشت قرمز، ماهي، مرغ ، حبوبات و غيره که در حدود يک چهارم پروتئين دريافتي کودک را تشکيل مي دهد. گوشت يکي از منابع غني از آهن مي باشد .

5 )‌ گروه چربي و مواد قندي که اين مواد کالري لازم را به بدن مي رساند ولي معمولاً مواد مغذي ديگر را ندارند مانند نوشابه هاي گاز دار، آب نبات و غيره. شيريني در غذاي کودک بايد محدود شود و در صورت امکان بعد از وعده هاي غذايي استفاده شود، مواد غذايي چرب مانند چيپس، ‌خامه و بستني بايد محدود شود.

گوجه ‌فرنگي ابتدا به ‌عنوان گياه زينتي در باغچه ‌ها مورد استفاده قرار گرفت و به نام سيب طلايي يا سيب عشق معروف شد. مصرف گوجه ‌فرنگي به‌ عنوان نوعي سبزي از قرن نوزدهم ميلادي به بعد شروع شد و بعد از جنگ جهاني اول به ‌تدريج بر مصرف آن اضافه شد، ‌طوري که امروزه به صورت خام و پخته يا به ‌صورت سس و رب موارد استعمال زيادي دارد.

تركيبات شيميايي

بررسي تركيبات و مواد موجود در گوجه فرنگي نشان مي دهد كه در ميوة گوجه فرنگي رسيده، گلوكز، فروكتوز، ساكاروز و تقريباً تمام آمينو اسيدهاي اصلي به استثناي تريپتوفان وجود دارد.

اسيد آلي اصلي و عمدة موجود در گوجه فرنگي، اسيد سيتريك است. اسيديته ي ميوه به تدريج از مرحله ي سبزي به طرف قرمز شدن افزايش مي يابد و حداكثر آن، موقعي است كه قرمز شدن و رنگ عوض كردن آن آغاز مي گردد و پس از آن رو به كاهش مي گذارد. مادة رنگي اصلي و عمدة گوجه فرنگي كاروتنوئيد،  بتاكاروتن و ليكوپن مي باشد. حداكثر مقدار كاروتنوئيدها در حالتي است كه گوجه فرنگي در زير تابش مستقيم نور رشد مي كند. 

خواص و كاربرد :

ميوة نارس گوجه فرنـگي سمـي است و بايـد از خوردن آن پرهيز كرد. به علاوه خوردن برگ آن که به عنوان دارو در مواردي تجويز مي شود، بايد در حد اعتدال و به مقدارمجاز و محدود، در حدي كه پزشك تعيين كرده مصرف شود، زيرا برگ آن هم سمي است.

در چين از جوشاندة ريشه، شاخه ها و برگهاي مسن گوجه فرنگي براي رفع دندان درد  استفاده مي کنند و خود گياه نيز خاصيت حشره كش دارد. ماده‌اي سمّي به نام سولانين در گوجه‌فرنگي سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسموميت مي‌شود و دل پيچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم را ايجاد مي‌ کند.

در هند و چين از ميوه ي گوجه فرنگي به عنوان ملين استفاده مي شود و براي تقويت مسلولين (مبتلايان به بيماري سل)، تب هاي حصبه اي، رفع ورم ملتحمة چشم، آماس گوش، اوتيت (التهاب) و دفع سنگ كليه  تجويز مي شود.

در اندونزي از گرد برگ هاي خشك كوبيدة  گوجه فرنگي، براي رفع آفتاب سوختگي پوست و صورت استفاده مي شود. از پاشيدن آب دم كرده برگ گوجه فرنگي، براي دفع آفت كلم  به نام كاترپيلار نتيجه خوبي گرفته شده است.

مصرف گوجه ‌فرنگي براي مبتلايان به درد مفاصل  تجويز شده است و براي مبتلايان به نقرس  و روماتيسم  مفيد است.

  گوجه ‌فرنگي، خنک و اشتها ‌آور است و آب آن براي رشد و نمو بهتر طفل موثر مي‌باشد.

- گوجه فرنگي به علّت دارا بودن ويتامين‌هاي A، B، C، K  و مواد معدني مانند کلسيم ، فسفر  و آهن در تأمين انرژي و تقويت بدن نقش مؤثري ايفا مي ‌کند.

گوجه ‌فرنگي يکي از مهم ترين منابع ويتامين A مي ‌باشد. لذا در تقويت بينايي،  تقويت و سلامتي پوست و مخاط‌ ها ، دهان و بيني، رشد و نمو استخوان‌ها ضروري است.

-  گوجه ‌فرنگي سرشار از ويتامين‌هاي B1  و B2  مي ‌باشد؛ از اين جهت در تسکين دردهاي عصبي، رفع بي‌اشتهايي، درمان يبوست، نقصان ترشح شيرمادر و تورم‌ دهان تجويز مي ‌شود.

- گوجه ‌فرنگي، بدن را در برابر امراض و بيماري‌هاي عفوني  حفظ مي‌ کند.

-  مصرف گوجه ‌فرنگي نيرو و نشاط مي ‌بخشد و پوست و دانه‌هاي آن به هضم غذا کمک مي ‌کند و روده‌ها را پاک مي ‌نمايد.

آب گوجه ‌فرنگي ادرار‌آور مفيدي است.

-   براي تصفيه کردن خون بايد از آب گوجه فرنگي و کرفس به نسبت مساوي و به مقدار 3 فنجان در روز، قبل از غذا و به مدت 3 هفته استفاده کرد.

 مصرف گوجه فرنگي براي افرادي كه مبتلا به سنگ كليه، مثانه و كبد هستند تجويز مي شود. بوي  برگ ‌هاي گوجه ‌فرنگي، زنبورهاي خرمايي را ناراحت مي‌ کند، لذا مي ‌توان بوتة گوجه ‌فرنگي را در باغ‌ها و بوستان‌ها کاشت تا از گزند زنبورها در امان باشند.

-  اگر در محل مورچه ‌ها چند عدد برگ گوجه ‌فرنگي بگذاريد، بوي اين گياه مورچه‌ها را فراري مي ‌دهد.

-   براي تميز کردن لکة جوهر بر روي لباس، يک تکه پنبه را در آب گوجه فرنگي فروبرده و روي لکه ي جوهر بماليد. سپس آن را بشوييد.

- اگر پوست شما کک و مک  دارد، هر روز آن را با آب گوجه فرنگي تميز کنيد. کم کم کک و

مک ‌ها از بين مي ‌روند.

براي جلوگيري از مزاحمت حشرات مي ‌توانيد برگ ‌هاي گوجه ‌فرنگي را به بند بکشيد و آن ‌را در اطاق خود بياويزيد، با اين کار حشرات فرار مي ‌کنند.

  سالاد کاهو  و گوجه ‌فرنگي درمان کنندة امراض عصبي هستند.

 خوردن گوجه ‌فرنگي، براي بعضي بيماراني که دچار حساسيت يا آلرژي (خارش بدن، قرمز شدن پوست، آسم، کهير و...) هستند، توصيه نمي شود.

تذکرات:

1- سرخ كردن گوجه فرنگي در روغن باعث سنگيني هضم آن مي ‌شود و روي آتش کباب کردن آن مناسب تر است. 

2- گوجه‌فرنگي سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسموميت مي‌شود و دل پيچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم را ايجاد مي‌ کند.

ظروف يكبار مصرف چند سالي است كه جاي خود را در سفره ايرانيان باز كرده و در مراسم گوناگون مورداستفاده قرار مي گيرد . در حال حاضر علاوه بر آب ميوه فروشي ها ، بستني فروشي ها، پيتزافروشي ها، سلف سرويس ادار ات و دانشگاهها ، پاي ظروف يكبار مصرف به ميهماني هاي خانگي هم باز شده است و بسياري ترجيح مي دهند هنگام پخش غذاي نذري و در مراسم هايي مانند جشن تولد هاي كودكانه، دردسرشستشوي ظروف را كم كرده و از بشقاب و ليوانهاي رنگارنگ پلاستيكي استفاده كنند . طبيعي است كه وقتي كالايي اين چنين جاي خود را در سبد خانوار باز مي كند، با چند اطلاعيه بهداشتي مصرف آن محدود نميشود اما استفاده صحيح از اين پديده حداقل كاري است كه مي توان نسبت به آن اميد داشت.

ظروف يكبار مصرف نيز جزء موادي هستند كه استفاده از آنها خطوط قرمز زيادي دارد و كارشناسان تغذيه هشدار داده اند كه مصرف غذا در اين نوع ظروف با عوارضي همراه است و مواد پروتئيني و ويتاميني موجوددر غذا را از بين ميبرد .اين ظروف براي استفاده از موادغذايي و آشاميدني بالاي 65 درجه و موادغذايي چرب ممنوع است، چرا كه باعث آزادشدن مونومرها (موادشيميايي) ميشود و اين مونومر هاي شيميايي سلامت انسان ها را به مخاطره مي اندازد و سرطانزا هستند . واقعيت اين است كه استفاده از اين نوع ظروف چنان متداول شده است كه به سختي ميتوان دنياي بدون يك بار مصرف ها را مجسم كرد .

مهم ترين عارضه اين ظروف سر طان زايي آنها براي مصرف كننده است . بر اساس مطالعات جهاني مشخص شده كه ظروف يك بار مصرف تشكيل شده از مواد نفتي بر اثر گرم ا و قرار گرفتن در معرض چربي غذا ،مواد شيميايي خود را رها كرده و به غذا منتقل مي كنند . برخي از مواد ديگر اين ظروف مانند منيزيم نيزمي تواند به دليل حرارت غذا آزاد شود كه اين ماده نيز سرطانزا است.

اگر مواد غذايي داخل اين ظروف اسيدي باشد نيز خطرناك است و براي فرد مصرف كننده مشكل ايجادخواهد كرد.

كارشناسان اعتقاد دارند كه وقتي غذا داخل اين ظروف ريخته مي شود، بسياري از مواد موجود در ظرف به غذا و موادمغذي غذا به ظرف منتقل مي شود . به همين دليل بهتر است از اين ظروف استفاده نشود . طبق گفته آنها هر ماده اي كه در مجاورت مواد غذايي نگهداري ميشو د بايد از درجه غذايي برخوردار باشد ونگهداري مواد غذايي در مجاورت ظروف يكبار مصرف منجر به آزاد سازي (مونو مر ها ) و تركيب آن بامحتويات غذا مي شود كه اين امر حساسيت زا و سرطان است در اين ميان، ظروف يكبار مصرف گياهي مورد اتفاق نظر تمامي متخصصان است و به گفته آنها براي حفظ سلامت ، بايد از انواع ظروف يكبار مصرف گياهي كه از نشاسته تهيه شده استفاده شود.

برخي ظروف يك بار مصرف غذا از مواد اوليه باز يافتي توليد مي شود

محصول توجه كرده و در صورت وجود ذرات ريز در آنها كه نشان دهنده بازيافتي بودن آنه است ، از خريدآنها خودداري كنند.

مشخص ترين جنس توليدي با مواد اوليه باز يافتي ، كيسه زباله هاي مشكي است كه به دليل آنكه در آنهااز نايلونهاي زراعتي بازيافتي استفاده مي شود ، با كودهاي شيميايي و ديگر اجسام خارجي همراه بوده وبوي نامناسبي نيز دارند . پر مصرف ترين كاربرد مواد بازيافتي در توليد ن ايلونهاي دستي است كه مردم براي حمل ميوه و غيره از آنها استفاده ميكنند. در نايلونهاي دستي بازيافتي ، ناخالصي ها و ذرات ريزي ديده ميشود كه در واقع اجسام خارجي و زباله هاي همراه موادبازيافتي هستند.

برخي ظروف يك بار مصرف غذا نيز از مو اد اوليه بازيافتي توليد مي شوند . اين ظروف كدر بوده و در نورخورشيد اجسام خارجي و زباله هاي همراه آن به صورت تك نقطه هاي ريز ديده ميشود .فويل هاي صنعتي كه در رستورانها و ديگر اماكن براي پوشاندن ظروف و گرم نگاه داشتن غذا از آنها استفاده ميشود نيز داراي مقاديري سرب بوده و مي تواند موجب آلودگي مواد غذايي شود . هنگام توليد اين فويل ، آلومينيوم درمسير ريل مانندي نازك شده و براي تسهيل حركت آن از روغن هاي صنعتي چرب داراي سرب استفاده ميشود كه در نهايت نيز به دليل مخارج بالا،كارخانه ها از پاك سازي آنها خودداري مي كنند.

نبايد از ظروف پلاستيكي رنگي براي مصارف تغذيه اي استفاده كرد، از آنجا كه ممكن است برخي از اين ظروف رنگي پلاستيكي جزو مواد بازيافتي باشد، بايد سعي شود از ظروف پلاستيكي بي رنگ و بهداشتي استفاده شود.

ظروف يكبار مصرف بازيافتي از آنجا كه از ميان زباله هاي آلوده به عفونت ها جمع آوري مي شوند، ممكن است بيماريهاي خطرناكي را منتقل كند . استفاده از ظروف پلاستيك آلوده ، باعث انتقال بسياري ازبيماريهاي عفوني و ويروسي نظير بيماريهاي پاتيت، تب روده اي و آنفلوانزا ميشود.

استفاده از ظروف يك بار مصرف گياهي را به دليل برخورداري از مزاياي خوب سلامت به تمامي خانواده هاتوصيه مي كنند . زمان برگشت ظروف پلاستيكي يك بار مصرف به طبيعت ۵۰۰-۳۰۰سال طول مي كشد، اما اين زمان براي ظروف يك بار مصرف گياهي پنج تا شش ماه بدون هيچ آسيب زيست محيطي مي باشد. اين ظروف عاري از هر گونه اثرات مضر و عكس العمل هاي شيميايي در تماس با مايعات و غذاهاي داغ و مقاوم در برابر حرارت است كه باعث بروز بيماريهاي عصبي و خوني ميشود.

ظروف است.

بسته بندي جز يي از ماده غذايي است . بنابر اين اگر مواد تشكيل دهنده ظروف مناسب نباشد ميتواند

تأثير نامطلوبي بگذارد . در واقع برخي مواد موجود در غذا و ظرف به يكديگر منتقل مي شود . به همين

دليل ممكن است غذا د ر اين ظروف مواد خود را از دست داده و مواد شيميايي ظرف را جذب كند . موادغذايي در ظروف يكبار مصرف ميتواند ارزش غذايي خود را از دست بدهد و ارزش آن كاهش يابد و در درازمدت اثرات سوء بر مصرف كنندگان بگذارد.

علي ايحال بايد توجه كنيم كه هر نوع غذايي نياز به نوع خا صي از بسته بندي دارد تا مواد موجود در آن حفظ شود. ظروف غذا بايد ويژگي هاي غذا را حفظ كند و مانع از تخريب غذا شود.

وزارت بهداشت از چهار سال پيش برنامه جامعي براي حذف اين ظروف از سفره خانواده هاي ايراني دارد كه مهم ترين آن جايگزين كردن ظروف يك بار مصرف گياه ي است . اين ظروف با پايه سلولزي و نشاسته اي طراحي شده و دو سالي است كه از فضاي آزمايشگاهي در آمده و در مرحله توليد انبوه قرار دارد . اين ظروف منشأ نشاسته و ذرت دارد و مصرف آن براي كسي خطر نخواهد داشت .

وزارت بهداشت از چهار سال پيش برنامه جامعي براي حذف اي ن ظروف از سفره خانواده هاي ايراني دارد كه مهم ترين آن جايگزين كردن ظروف يك بار مصرف گياهي است . اين ظروف با پايه سلولزي و نشاسته اي طراحي شده و دو سالي است كه از فضاي آزمايشگاهي در آمده و در مرحله توليد انبوه قرار دارد . اين ظروف منشا نشاسته و ذرت دارد و مصرف آن براي كسي خطر نخواهد داشت.

بين سه تا شش هزار واحد صنفي توليد كننده ظروف يك بار مصرف در كشور فعال است كه تنها زير 300واحد مجاز بوده و پروانه ساخت دارند.

                                                                              فاطمه نعمت پرويزي (كارشناس تغذيه)

آلرژي غذايي همواره موضوع مهم روز مجلات پزشكي بوده است كه مرتباً مطرح مي شود. عدم تحمل غذا يا آلرژي با يك واكنش باليني تكرارپذير نسبت به غذا مشخص مي شود.

آلرژي بايد از بيزاري به يك غذا- كه شامل عدم تحمل و پرهيز رواني از يك غذاست و علائم باليني را نشان نميدهد تميز داده شود.

همة افرادي كه معتقدند به غذاي خاصي حساس هستند، آلرژي ندارند آنها ممكن است كه غذا را دوست نداشته باشند يا اينكه اتفاقي غذا را همزمان با بروز يك بيماري، خورده باشند. در نتيجه يك عدم تحمل رواني در آنها بوجود مي آيد.

آلرژي در كودكان:

آلرژي غذايي بيشتر در ميان اطفال و كودكان شايع است (15 -10% كودكان از علائم ناشي از عدم تحمل غذايي رنج مي برند). از شايعترين آلرژي غذايي در دوران كودكي، عدم تحمل نسبت به پروتئين شير گاو است كه بين 5 تا 5/7% شايع است و بعد از 5 سالگي از بين مي رود در حالي كه در برخي موارد، حساسيت با افزايش سن بيشتر مي شود از جمله حساسيت نسبت به مواد استنشاقي مثل گرده گياهان، گرد و خاك، موي حيوانات.

ليست غذاهايي كه گفته مي شود باعث ايجاد آلرژي مي شوند خيلي بزرگ است و شامل غذاهاي گوناگوني مانند تخم مرغ، شير، گندم، ماهي (خصوصاً خرچنگ خوراكي و ديگر غذاهاي دريايي)، انواع گوشتها، آجيل، خردل، گوجه فرنگي، پرتغال و شكلات است.

مثال هاي بسياري در مورد حساسيت غذايي در دوران كودكي وجود دارد كه مهمترين آنها بيماري سلياك (عدم تحمل گلوتن) است كه سوء جذب، كاهش وزن، اختلال رشد و ديگر نشانه هاي سوء تغذيه از علائم اين بيماري است. در اين بيماري، مقدار كم گندم (گلوتن) به عنوان مادة آلرژي زا (حساسيت  زا) عمل مي كند و باعث تخريب ديوارة رودة كوچك مي شود. كه با حذف گندم از رژيم غذايي، بيمار بهبود مي يابد. اما بيشتر اوقات نمي توان علائم را به غذاي خاصي ربط داد خصوصاً زماني كه بين خوردن غذاي مشكوك و بروز علائم، ساعتي فاصله باشد.

آلرژي خود را بشناسيد:

هر فردي بايد مراقب باشد تا مادة آلرژني را كه در او علائم آلرژي ايجاد مي كند را بشناسد و به پزشك خود اطلاع دهد. زيرا در غير اين صورت ممكن است به خاطر يك تزريق براي درمان بيماري ديگر دچار واكنش هاي شديد و حتي كشنده اي شود. براي مثال كسي كه به تخم مرغ حساس است ممكن است

به تزريقات ايمني زايي كه از طريق كشت بر روي تخم مرغ تهيه شده اند مانند واكسن فلج اطفال و آنفولانزا واكنش هاي بدي نشان دهد.

تشخيص آلرژي:

در برخي از موارد كه بلافاصله بعد از خوردن مادة غذايي، علائم آلرژي ظاهر مي شود، تشخيص آسان است براي مثال افرادي كه به بادام زميني حساسيت دارند همزمان با تماس آن با دهانشان، لبشان متورم مي شود و اگر بطور اتفاقي آن را ببلعند، برخي نشانه هاي سيستميك مانند استفراغ، بثورات پوستي و حتي آسم را بروز مي دهند. اما بيشتر اوقات نمي توان علائم را به غذاي خاصي ربط داد خصوصاً زماني كه بين خوردن غذاي مشكوك و بروز علائم، ساعتي فاصله باشد.

نشانه هايي كه بصورت مزمن هستند يا مرتباً تكرار مي شوند را مي توان بوسيلة يك رژيم حذفي- كه شامل تعداد كمي از غذاهاست (برنج، كاهو، هويج، روغن خالص شده، شكر و آب) و ايجاد حساسيت غذايي نمي كند- از بين برد. سپس غذاهاي مشكوك مي توانند هر چند وقت يكبار داده شوند زيرا تستهاي پوستي خيلي قابل اعتماد نيستند.

رژيم غذايي

رژيم غذايي كه براي فرد آلرژيك تجويز مي شود بايد بسته به عامل ايجاد كننده آلرژي، اختصاصي باشد و براي هر فردي جداگانه اصلاح شود و تطبيق داده شود.

اگر عامل اصلي آلرژي، شناخته شده باشد بطور كامل از رژيم غذايي حذف مي شود و علائم ديگر بوجود نمي آيند. براي مثال اگر عامل اصلي غذايي است كه معولاً مصرف نمي شود (مانند خرچنگ دريايي)، براحتي مي توان از آن پرهيز كرد و اگر مواد غذايي مانند تخم مرغ، شير، گندم (كه در بسياري از غذاها مانند: شيريني، سس، سوپ، بيسكويت، نان، رشته و ماكاروني هستند( عامل ايجاد آلرژيك باشند پرهيز از آنها به مراتب مشكل تر مي شود.

در مورد آلرژي به شير مي توان از غذاهاي جانشين استفاده كرد. فردي كه به شير گاو حساسيت دارد لزومـاً نسبت به شير بز آلـرژي نشان نمي دهـد. از شير سويا يا بادام زمينـي نيز ميتوان بعنوان جانشين استفاده كرد. بطور مثال كسي كه به گندم حساس است مي تواند از جو دوسر، برنج، جو يا ذرت استفاده كند.

با توجه به عامل حساسيت زا، گرم كردن غذا باعث تغيير محتويات غذا مي شود. براي مثال كسي كه به شير خام يا تخم مرغ عسلي حساس است ممكن است بتواند شير جوشيده يا تخم مرغ پخته را تحمل كند. در بسياري موارد، افرادي كه به تخم مرغ حساس هستند مي توانند زرده تخم مرغ را به شرط آنكه خوب پخته شود استفاده كنند، اگر چه همچنان به سفيده آن آلرژي دارند.

زندگي با داشتن آلرژي غذايي اصلاً سخت نيست، بلكه بايد كمي مراقب باشيد.

تهيه و تنظيم : الدوز محمدي (كارشناس تغذيه)

منبع : مجموعه كتاب سبز (گزيده تغذيه و بيماريها)

«بسمه تعالي» 

آلودگي در غذا هاي كنسروي

سرطان هاي معده و روده در سال هاي اخير به علت استفاده بي رويه از غذا هاي آماده و كنسرو شده به شدت افزايش يافته است. تركيبات نمك سود  و نيز مواد نگهدارنده دركنسرو ها به ويژه مواد غذايي كه طرز تهيه غير استاندارد دارند سبب ايجاد سرطان دستگاه گوارشي مي شود.

افزون بر اين مواد غذايي دودي شده و همچنين غذاهاي كپك زده نيز سبب ابتلاء به سرطان هاي دستگاه گوارش مي شود. سرطان دستگاه گوارش در سنين بالاي 45 سال شيوع بيشتري دارد.

-       مسموميت هاي ناشي از كنسرو ماهي

 نبايد از خاطر دور داشت كه كنسرو ماهي كه جزو مغذي ترين صنايع غذايي امروز محسوب ميشود، داراي خصوصيات ويژه اي است كه هنگام خريد به آنها توجه داشته باشيم ، چرا كه عدم توجه به بكارگيري فاكتور هاي لازم در توليد اين محصول مي تواند موجب مسموميت هاي خطرناك در مصرف كننده شود.

ماهي هاي مصرفي در كنسرو از نوع تن ما هي هايي بوده كه از درياهاي جنوب كشورمان تهيه مي شود.عضلات بدن اين ماهيها كه قسمت خوراكي آنها را تشكيل مي دهند معمولي يا گوشت سفيد وعضلات تيره يا گوشت تيره مي باشد. چنانچه در تهيه كنسرو علاوه بر گوشت سفيد از گوشت تيره هم استفاده شود بايد بر روي بر چسب آن قيد شود.

به طور كلي دو نوع فساد باكتريايي و شيميايي در قوطي هاي كنسرو ماهي قابل پيش بيني است. فساد باكتريايي فراورده هاي كنسرو ماهي را ميتوان به دو گروه تقسيم كرد:

الف/ فساد هيستامينيك

 ب/  فساد ناشي از باكتري بي هوازي (بوتولينوم)

الف/ فساد هيستامينيك :

آلودگي گوشت ماهي به هيستامين ، كه ناشي از فساد ماهي و عدم نگهداري صحيح ماهي و صيد ماهي در شرايط نامناسب مي باشد، باعث فشار هيستامينيك مي گردد و هيستامين از جمله مواردي است كه در اثر حرارت از بين نمي رود . دوره مسموميت هيستامين كوتاه و حدود چند ساعت بوده و به صورت علائم آلرژيك ظاهر مي شود و مشخص ترين آنها قرمز شدن صورت، گردن، كهير ،التهاب سردرد شديد همراه با تپش قلب و نبض نامنظم كه به دردي مداوم و كسل كننده منتهي مي شود.

سوزش دهان، گلو، سرگيجه ،خارش شديد در پوست و در موارد حاد ايست قلبي از ديگر موارد علايم مسموميت است.جهت پيشگيري از موارد فوق بايد توجه داشت كه كنسرو ماهي داراي طعم و بوي مناسب بوده و رنگ گوشت به صورت يكنواخت و بافت آن نيز يكنواخت و داراي حالت ارتجاعي مي باشد و حالت اسفنجي در بافت گوشت وجود نداشته باشد.

ب/ فساد باكتريايي بي هوازي:

در اين نوع فساد كه اغلب ناشي از سم توكسين حاصل از فعاليت اسپور ميكروب بي هوازي است، عموماً همراه با بادكردگي قوطي مي باشد .اين سم در اثر حرارت از بين مي رود و در صورت مصرف، باعث مسموميت شديد و در بسياري از موارد منجر به مرگ ميگردد.همچنين آلودگي هاي ثانويه قوطي نيز باعث فساد باكتريايي از نوع هوازي مي گردد. در اين خصوص بايد توجه داشت قوطي كنسرو از هر نظر سالم بوده و هيچگونه بادكردگي يا تغيير شكل در آن مشاهده نشود.درزهاي دوخت قوطي بدون هيچ گونه لبه زدگي و تركيدگي و كاملاٌ سالم باشد و بوي ترشيدگي در گوشت احساس نگردد.

     فساد شيميايي : اين نوع فساد در اثر خوردگي لاك درون قوطي و واكنش با تركيبات محتويات  قوطي ايجاد مي شود. بايد توجه داشت لاك قوطي كاملاٌ صاف و بدون ترك خوردگي و تغيير رنگ محسوس باشد همچنين لكه هاي سياه در ديواره قوطي نشان واكنش شيميايي لاك قوطي هستند.

گوشت ها و مواد غذايي جهت كنسرو شدن ابتدا بايد عاري از ميكروب گشته و سپس قوطي ها به شكلي بسته بندي شوند كه ميكروب ها قادر به نفوذ در آن ها نباشند.

براي درك عدم فساد موادغذايي كنسرو شده بايد دانست كه پس از باز كردن قوطي ، چنانچه چربي موجود به رنگ سفيد و گوشت به رنگ قرمز طبيعي باشد غذاي كنسرو شده سالم است.

چنانچه قوطي كنسرو برجسته باشد امكان فشار هاي جانبي به قوطي هنگام حمل و نقل وجود دارد.در غير اين صورت گاز هاي تخميري در آن ، به وجود آمده و قوطي را متورم ساخته اند در اين شرايط محتوي قوطي فاسد است و هنگام باز كردن بوي تعفن و تهوع آوري از آن به مشام مي رسد.

اكثر كنسرو هاي فاسد تحت تأثير  باسيلوس بوتولينوم دچار فساد شده اند.

در كنسرو هاي خانگي كه به نام قورمه در برخي از شهر ها وروستا ها معمول است به واسطه عدم توجه به مسائل بهداشتي معمولاٌ پديدار مي شود كه در بعضي مواقع توليد مسموميت شديد و مرگ مي كند.

نكات زير را به هنگام خريد و مصرف كنسرو مورد توجه قرار دهيد:

1-    قوطي كنسرو نبايد زنگ زده يا ضربه خورده باشد.

2-    قبل از جوشاندن قوطي نبايد متورم باشد كه نشانه وجود ميكروب مي باشد البته قوطي معمولاٌ بعد از جوشاندن متورم مي شود.

3-    قوطي كنسرو را در ظرف محتوي آب قرار دهيد بطوري كه آب آنرا كاملاٌ احاطه كرده، به مدت 15 دقيقه بجوشانيد و مصرف كنيد.

4-    بايد توجه كنيد كه زمان 15 دقيقه ازهنگامي كه آب به جوش مي آيد محاسبه مي شود نه از زماني كه ظرف روي شعله قرار مي گيرد.

5-    هرگز قوطي كنسرو را مستقيماً روي شعله قرارندهيد زيرا عمل از بين رفتن ميكروب و سم آن بطور كامل انجام نمي شود.

6-     از مصرف كنسرو هايي كه لعاب داخلي قوطي آن خورده شده خودداري كنيد.

7-    از نگهداري كنسرو در داخل يخچال خودداري كنيد.

8-    باقي مانده محتوي كنسرو را در ظروف شيشه اي و در يخچال نگهداري كنيد.

9-    از مصرف كنسرو هايي كه تغيير رنگ ، طعم و بو داده اند خودداري كنيد.

10- قوطي كنسرو بايد كاملاً سالم و فاقد هر گونه نشتي باشد.

11- از خريد كنسرو هايي كه فاقد شماره پروانه ساخت وزارت بهداشت ، تاريخ ساخت و انقضاء مصرف مي باشند خودداري كنيد.

12-از مصرف كنسرو باد كرده و زنگ زده خودداري كنيد.

                                                                 تهيه و تنظيم:  علي اكبر پونده نژادان 

                                                                                     مشاور مديرعامل

                                                                   الدوز محمدي     كارشناس تغذيه

                                                                امور بهداشت، تغذيه و خدمات پزشكي

                                                                          شركت ملي حفاري ايران

                                                                                   منبع : اينترنت

نوروز، تغذيه و ايمني

بهار با تمام زيبائيهايش خرامان از راه مي رسد و شميم دلنواز طراوت را در سراسر اين خاك به ارمغان مي آورد. بلبلان شيدا در كوچه باغها غزلسرايي كرده و زمزمة دل انگيز جويبارها، گوشها را نوازش مي دهد آري همه جا نغمة شور و جهان غرق سرور و...

اين روزهاي بهاري و پرگل فرصت مغتنمي است كه در آن مردم خوش ذوق و خونگرم ايراني به ديدن دوستان و آشنايان رفته و تجديد ديدار كنند و برخي نيز رخت سفر بسته و به سير و سياحت در اين سرزمين زيبا و ديدني بپردازند. مسلماً هدف از سفر كسب آسايش، آرامش و تجديد قواي روحي و جسمي است. پس چه خوب است با رعايت نكاتي چند، حلاوت اين ايام پر طراوت بهاري را جاودان كرده و ايامي بس خاطره انگيز براي خود و خانواده بسازيد.

در طول سفر تغييراتي در تغذيه انسان حاصل مي شود و آن دسترسي سخت به غذاي تازه و سالم است به ياد داشته باشيد كه در بين راه هيچ گاه از غذاهاي آماده و فوري كه به اصطلاح (Fast Food) ناميده مي شوند استفاده نكنيد زيرا اين غذاها عموماً بسيار چرب، سرخ شده و مملو از سسهاي تند و گاه كهنه مي باشند، استفاده نكنيد. اين غذاها علاوه بر اينكه بسيار پر انرژي بوده و باعث چاقي مي شوند به دليل روش پخت نادرست و ماندگي مواد غذايي به كار رفته در آن ارزش غذايي پاييني نيز دارند و حتي ممكن است باعث مسموميت مسافرين محترم نيز بشوند.

از نكات مهم ديگر در حين سفر عدم دسترسي به آب آشاميدني سالم است. گاهي ممكن است به علت عدم دسترسي به آب آشاميدني سالم به خصوص در هواي گرم تشنگي و گرما زدگي به ويژه در كودكان و افراد سالمند ايجاد شود. بنابراين بهتر است هميشه مقداري آب سالم به همراه داشته باشيد تا مجبور به استفاده از آبهاي آلوده بين راه نشويد

مصرف شكلات، شيريني و آجيل در ايام نوروز بيش از ايام ديگر سال مي باشد پس،  از مصرف بيش از اندازه آنها خودداري كنيد. 

در خوردن غذاهاي چرب و پرانرژي، نوشابه هاي گازدار، شربت و مربا، انواع گوشتها و غذاهاي شورو پر نمك زياده روي نكنيد زيرا انباشتگي دستگاه گوارش با انواع غذاهاي مختلف باعث سوء هاضمه، معده درد، نفخ و ساير مشكلات گوارشي مي شود.

توجه كنيد كه ساعات خواب و استراحتتان دچار اختلال نشود اين نكته را به خصوص در مورد كودكان رعايت كنيد زيرا اختلال در ساعت و طول مدت خواب شبانه مي تواند باعث چاقي، بي حوصلگي، كسالت و بي حالي افراد به خصوص كودكان شود.

از مشكلات ديگري كه در سفر براي افراد پيش مي آيد، يبوست است كه دليل آن عدم استفاده كافي از آب، مايعات، سبزيجات، ميوه ها و همچنين عدم تحرك مي باشد بر اي جلوگيري از اين عارضه و حفظ شادابي خود در سفر مصرف روزانه سبزيجات (همانند سالاد، سبزي خوردن) و ميوه جات را در برنامه غذايي خود قرار دهيد.

اگر در طي سفر ميوه يا سبزي تهيه كرديد قبل از مصرف حتماً آنرا ضد عفوني كرده و سپس از آن استفاده نماييد با اين عمل از عوارض ناشي از آلودگيهاي ميكروبي و انگلي در امان خواهيد بود.

اميد است با رعايت نكات فوق سفري خوب، دلپذير و سلامت پيش رو داشته باشيد.

                                                           امور بهداشت، تغذيه و خدمات پزشكي

                                                              كاركنان شركت ملي حفاري ايران